De vijf smaken in de traditionele Chinese geneeskunde

In de traditionele Chinese geneeskunde worden kruiden en voedingsmiddelen ingedeeld op basis van vijf smaken: zoet, scherp (kruidig), zout, zuur, bitter. Deze komen overeen met de vijf TCM elementen: aarde, metaal, water, hout en vuur.

Smaak is een belangrijke overweging bij het kiezen van het juiste geneeskrachtige kruid om een bepaalde aandoening te behandelen, omdat de smaak van een kruid een belangrijke rol in haar therapeutische werking speelt. Een klein beetje van de natuurlijke smaak van elk element stimuleert en versterkt het daarmee verbonden orgaansysteem.

De zoete smaak



De zoete smaak komt overeen met het element aarde en heeft betrekking op de spijsverterings-organen zoals maag, lever, darmen en milt. Er zijn twee algemene categorieën van zoetigheid, de eerste categorie is samengesteld uit enkelvoudige suikers en heeft geen voedingswaarde. Deze suikers laten de bloedsuikerspiegel snel stijgen en dan weer dalen, wat kan leiden tot vermoeidheid. De tweede categorie bestaat uit complexe koolhydraten die een versterkende en voedende werking hebben en die de maag en milt tonifiëren. Voedende zoetigheden zijn o.a. kaneel, dadels en zoethout. Voorbeelden van Chinese kruiden met een zoete smaak zijn Ginseng, Astragalus, Rehmannia, Licorice en Jujubé.

De scherpe smaak

De scherpe, prikkelende smaak komt overeen met het element metaal , dat is gerelateerd aan de longen en dikke darm. Deze smaak is energetisch warm, stimuleert de spijsvertering en bevordert de circulatie van bloed en Qi (vitale energie). Scherpe kruiden warmen het lichaam op, openen de poriën, worden gebruikt om transpireren te stimuleren bij het begin van verkoudheid en griep en worden ingezet bij reumatische aandoeningen . Scherpe kruiden zijn o.a. zwarte peper, cayennepeper, gember, kardemon en knoflook. Voorbeelden van Chinese kruiden met een scherpe smaak zijn Mentha, Cnidium en Aconite. 

De zoute smaak

Zout komt overeen met het element water, wat betrekking heeft op de nieren, bijnieren en urineblaas. De zoute smaak is energetisch koud en heeft een bevochtigende en verzachtende werking. Zoute kruiden kunnen worden gebruikt bij aandoeningen als gezwollen lymfeklieren, cysten en knobbeltjes en bij constipatie. Teveel stress kan een aandoening veroorzaken die bekend staat als bijnieruitputting en een verlangen naar zout kan o.a. een teken zijn dat de bijnieren worden uitgeput. Een teveel aan zout in de voeding kan vocht vast houden en een verhoogde bloeddruk veroorzaken . Alle soorten zeewier zijn zout en kruiden met een hoog gehalte aan mineralen, zoals brandnetels en weegbree, worden ook beschouwd als zout te zijn. Voorbeelden van Chinese kruiden met een zoute smaak zijn Laminaria en Dictamnus.

De zure smaak

Zuur komt overeen met het hout element en betreft de lever en de galblaas. Energetisch gezien is zuur koel en droog en heeft een samentrekkende werking, die weefsels droogt en verstevigt. Zure kruiden kunnen worden gebruikt om overmatig vochtverlies door transpiratie, frequent urineren of diarree te voorkomen. Enkele voorbeelden van zure kruiden zijn bramen, frambozen, sinaasappelschil , citroenen en Schizandra bessen. Voorbeelden van Chinese kruiden met een zure smaak zijn Cornus, Peony (Red) en Schizandra.


De bittere smaak

Bitter komt overeen met het element vuur en dit betreft het hart en de dunne darm. De bittere smaak heeft een droge en koele energie en een neergaande, ontgiftende werking. De bittere smaak staat er al lang om bekend om de productie van gal te stimuleren en het nemen van iets bitters voor een maaltijd is goed voor de spijsvertering en kan helpen om cholesterol te verlagen. Aangezien zij een drogende werking hebben kunnen bittere kruiden worden gebruikt bij overtollig vocht of diarree en bij abcessen van de huid. Bittere kruiden zijn paardebloemwortel, gentiaan, artisjokblad en curcuma. Voorbeelden van Chinese kruiden met een bittere smaak zijn Coptis, Peony (Red) en Phellodendron.